Maddalena Capalbi naskiĝis en Romo kaj vivas en Milano ekde 1973. Ŝi verkas poemojn ambaŭ en la itala lingvo kaj en la roma dialekto. Ŝia lasta kolekto de poemoj en la itala aperis en Milano en 2011 ĉe la eldonejo La vita Felice kun la titolo Nessuno sa quando il lupo sbrana (“Neniu scias kiam la lupo mordoŝiras”). Ni reproduktas ĉi sube la kovrilon de ŝia kolekto de poemoj en la roma dialekto Arivojo tutto (“Mi revolas ĉion”) eldonita de LietoColle, Como, 2009:

La romdialekta traduko de la versoj pri Paolo kaj Francesca (neeldonita) estis farita inter la lastaj monatoj de 2012 kaj la unuaj monatoj de 2013 uzante la Dante-an metron de la tercinoj en la tiel nomata tria rimo:

La versoj de Francesca da Rimini
(Inf. V, 79-142)

Quanno che er vento soffia p’accostalle
je provo a sussurà: «Voi angosciate,
venitece a parlà, Lui nun s’offenne!»
E come le colomme arichiamate
coll’ali aperte voleno sur nido,
se gireno debbotto impimpinate;
cusì le due se sciòjeno da Dido,
princìpieno a commatte la bufera,
e vonno  sbarellà mentre sorido.
«A omo bello bono e de cariera
che vieni a tròva l’anime in calore,
cor sangue, brave a tigne sóra tera,
s’er capo nun ciavesse quer tortore
potremmo suppricà pe te la pace,
tu ciai pietà p’er diavolo impostore.
Si poi, parlà e ascoltà tanto te piace
pe noi tutto pò esse providenza
finacch’er vento guasi guasi tace.
Ravenna mia è andòve ce sò nata,
se posa accosto ar Po che scóre e scégne
e co l’amichi sua fa n’anninnata.
L’amor che arubba er córe e poi lo stregne
se prese er gentilòmo e co la lama
facé morì er fanello e quìa me spegne.
Amor che te fa amà l’omo che t’ama
me fece sbarbajà l’occhi stracotti
e puro mo, me spigne e m’arichiama.
Amore cià passato a li corotti,
Caina vò allocà corvo de morte».
Cusì parlò senz’ esse mai interotta.
Sentenno le por’anime scontorte
cascò lo sguardo mio nel’abbacchiato.
Dorcezza de Virgì: «Che penzi a vorte?»
M’aripijai e dissi: «So’ affonnato,
pensieri così dorci e smucinati
dolérno li du’ amanti der peccato».
Innel guardà li belli sfortunati
princìpio a parlà: « Francé’, a porella,
me sento sperzo e l’occhi inzuppati.
Me dichi ‘a verità de la storiella,
quer languicóre che facè l’Amore
e apparze a voi la vita cusì bella?»
La ciumachella: «Granne quer dolore
si t’aricordi poi li tempi boni
ne la disgrazzia, e ce lo sa er Mijore.
Si fai sortì li nostri lucciconi
e vòi arubbà la libbertà strazziata,
ner mentre piagno, coso le passioni.
Erimo a legge la storia stregata
da quanno Lancillotto svejò er sole:
tranquilli, a soddisfà ‘na chiacchierata.
Appresso a le parole, occhio e ardore
ce lasseno er sbarbajo de un soriso,
facennoce scoprì er tremacòre.
Peccui, arivanno drento ar paradiso
der bacio appassionato de l’amante,
quell’omo, che nun era un indiciso
la bocca me baciò tutto tremante.
Ce poi giurà che è stato er santo libbro
a facce inturcinà ar foco amante».
Ner mentre che Francesca move er labbro,
cor pianto l’antro, me fa un disperato;
a l’improviso stùrbo e puro vibbro
cascanno a pezzi come ‘no strazziato.

Maddalena Capalbi mem donas al ni legadon de sia romdialekta traduko de la versoj de Francesca (88-142). Por aŭskulti ĉi tiun legadon ŝian alklaku ĉi sube:

——-

Alian legadon de la versoj pri Paolo kaj Francesca en la romdialekta traduko de Maddalena Capalbi oni povas aŭskulti je la paĝo de Valeria Palumbo.

——-

Maddalena Capalbi intencas traduki en la dialekton de Romo aliajn selektitajn pecojn el la tri kantikoj de la Dia Komedio. Ĉi tie oni povas legi ŝian tradukon de la versoj 1-21 de la unua kanto de la Infero:

Giunto immezzo a la vita de noantri
m’aritrovai in nela sérva scura
doppo avè perzo er piede deli santi.
Ariccontà er viaggio è cosa dura
la sérva è bona a scorticà li fanti
e paro incatenato alla pavura
tanto da fa azzittà puro la morte;
prima d’ariccontà der bene amato
discorerò dell’antre cose scorte.
Nun m’aricordo come ce sò entrato,
co li peccati tutti in sibbemolle,
debbotto  parzi propio ‘no sviato.
Quanno arivai da piedi ar dorce colle,
indove er buio pare giù affonnato
er panico amò l’ossa p’ammazzalle,
girai l’occhi ar tutto imbrillantato,
er sole che parea vestì la valle
stava a indorà la via ar disperato.
Doppo ‘na notte de genufressione,
morammaita, che m’avea incajato
capì da  sé, de svorticà er cantone.

www.capalbi.it